Is cash straks verleden tijd in de supermarkt? Dit zijn de plannen

maandag, 12 mei 2025 om 17:21

De wijze waarop er afgerekend wordt in supermarkten verandert al jaren. Kon je vroeg nog bij kassa's met je brief- en muntgeld terecht, is dat tegenwoordig wel anders.

Alleen pin

Supermarkten zetten stevig in op digitale betalingssystemen, wat vragen oproept over de toekomst van contant geld. Is het klassieke biljet straks verleden tijd bij de kassa?

Het gebruik van cash is de afgelopen jaren hard teruggelopen. Volgens cijfers van De Nederlandsche Bank werd in 2024 ruim 80% van alle aankopen in winkels digitaal afgerekend. Dat betekent dus dat in 20 procent van alle gevallen, er nog contant wordt betaald.

Contactloos betalen – via betaalpas, telefoon of smartwatch – is inmiddels de standaard geworden. Toch zijn er nog altijd mensen die liever met contant geld betalen.

Dat kan zijn uit gewoonte, vanwege veiligheidsoverwegingen, of omdat er simpelweg geen andere keus is.

Digitale winkels

Steeds meer supermarktketens nemen stappen richting een volledig digitale winkelervaring. Zo test Albert Heijn bijvoorbeeld met vestigingen zonder kassa’s, waar je alleen kunt betalen met een app of betaalpas.

Ook supermarkt Lidl is aan het experimenteren – in Duitsland worden in bepaalde filialen helemaal geen cashbetalingen meer geaccepteerd. In Nederland zie je inmiddels steeds vaker dat contant betalen actief wordt ontmoedigd of zelfs volledig wordt uitgesloten.

De redenen hierachter zijn logisch. Minder contant geld in de winkel verkleint het risico op overvallen. Daarnaast verloopt afrekenen sneller zonder het tellen van kleingeld of het geven van wisselgeld. Voor winkeliers betekent minder cash bovendien lagere kosten voor geldtransport en verwerking.

Bovendien sluit deze trend goed aan bij het veranderende gedrag van klanten. Jongeren betalen vrijwel uitsluitend digitaal, en ook oudere generaties schakelen in toenemende mate over.

Volgens Betaalvereniging Nederland gebruikt 10% van de Nederlanders onder de 30 jaar nog regelmatig contant geld. De vraag naar cash neemt dus gestaag af.

Niet iedereen gaat mee

Contant geld is nog steeds een wettig betaalmiddel, maar winkeliers zijn inmiddels niet verplicht om het te accepteren. Ze mogen zelf bepalen welke vormen van betaling ze hanteren, zolang dit duidelijk wordt aangegeven.

Dat leidt bij sommigen tot frustratie. Want wat heb je aan een wettig betaalmiddel als je het in de praktijk niet meer kunt gebruiken?

Vooral kwetsbare groepen worden hierdoor geraakt: denk aan ouderen die moeite hebben met digitale technologie, mensen zonder bankrekening of klanten die liever met cash betalen om grip op hun uitgaven te houden.

Voor hen is digitaal betalen niet vanzelfsprekend, en het risico bestaat dat zij worden buitengesloten van alledaagse zaken zoals boodschappen doen.

De overheid is zich bewust van deze problemen en werkt samen met banken en detailhandelaren om ervoor te zorgen dat contant geld beschikbaar blijft. Er zijn afspraken gemaakt over het behoud van geldautomaten en de dienstverlening rondom cashbetalingen.

Politieke partijen zoals SP en SGP pleiten zelfs voor wetgeving die supermarkten verplicht om contant geld te blijven accepteren, zodat iedereen toegang blijft houden tot basisvoorzieningen.

Internationaal

Nederland staat hierin niet alleen. In Zweden is het gebruik van cash al bijna verdwenen; daar wordt in sommige steden vrijwel alles digitaal afgerekend. In China verlopen de meeste betalingen via apps op de telefoon.

Tegelijkertijd blijkt uit ervaringen in de Verenigde Staten dat een volledig cashloze samenleving ook nadelen heeft. In steden zoals New York en San Francisco zijn winkels daarom verplicht om contant geld te blijven aannemen, om sociale uitsluiting te voorkomen.

Kansen en risico’s

Digitaal betalen heeft onmiskenbare voordelen: het is snel, veilig en efficiënt. Maar het brengt ook nadelen met zich mee. Privacy is een belangrijk punt van zorg. Waar contante betalingen anoniem blijven, worden digitale transacties opgeslagen en zijn ze traceerbaar.

Daarnaast zijn digitale betalingen afhankelijk van technologie. Als die faalt, ligt het systeem stil. In 2023 leidde een grote storing bij een bank bijvoorbeeld tot flinke chaos in supermarkten – klanten konden simpelweg niet afrekenen.

Hoewel contant geld steeds minder gebruikt wordt, is het niet waarschijnlijk dat het zal verdwijnen. Zolang er mensen zijn die ervan afhankelijk zijn, zal er druk blijven om het beschikbaar te houden. Het is aan overheden, banken en winkeliers om hierin een balans te vinden: technologische vooruitgang mag niet betekenen dat bepaalde groepen worden buitengesloten.

Wie vandaag nog vooral betaalt met muntjes en biljetten, zal merken dat dit in de supermarkt steeds moeilijker wordt. De voorkeur van winkels is duidelijk: digitaal is de norm. Maar er moet altijd ruimte blijven voor mensen die niet mee kunnen of willen in deze digitale stroom. Want toegankelijkheid moet nooit ondergeschikt zijn aan gemak.

Technologische innovatie is waardevol, maar laten we vooral ook oog houden voor de mensen voor wie contant geld nog essentieel is.