Rusland vergroot zijn militaire aanwezigheid langs de noordelijke grensgebieden van Europa fors. De Deense omroep DR heeft anderhalf jaar lang onderzoek gedaan en concludeert dat de Russen bezig zijn met de voorbereidingen om Europa aan te vallen. ''Het zal gaan om een existentiële oorlog'', zo klinkt het.
Uit analyse van recente satellietbeelden blijkt dat Rusland de afgelopen maanden meerdere militaire locaties nabij de Finse grens heeft ontwikkeld en uitgebreid, zo schrijft
De Telegraaf na berichtgeving uit Denemarken.
Deze infrastructuur moet volgens betrokken bronnen uit het onderzoek plaats bieden aan een enorm aantal extra militairen.
De voormalige Finse inlichtingenofficier Marko Eklund stelt dat Moskou na afloop van de oorlog in Oekraïne mogelijk ongeveer 115.000 militairen permanent in het grensgebied met Noord-Europa wil stationeren.
Daarnaast zou Rusland in staat zijn om binnen korte tijd nog eens honderdduizenden ervaren soldaten vanuit andere regio’s naar het noorden te verplaatsen.
Grootschalig onderzoek
De bevindingen zijn gebaseerd op een onderzoek dat anderhalf jaar in beslag heeft genomen en door de Deense omroep DR is uitgevoerd, in samenwerking met onder meer de Zweedse omroep SVT, de Noorse omroep NRK en het Baltische medium Delfi.
Daarbij werden satellietbeelden bestudeerd en gesprekken gevoerd met hoge militaire functionarissen, NAVO-bronnen en vertegenwoordigers van Noord-Europese inlichtingendiensten.
Volgens de geraadpleegde bronnen gaat het niet uitsluitend om een uitbreiding van militaire capaciteit. Ook de organisatie van het Russische leger zou fundamenteel veranderen.
Waar voorheen vooral kleinere gevechtsgroepen werden ingezet, zou Rusland nu opnieuw divisies van circa 10.000 militairen opbouwen. Die ontwikkeling wordt gezien als een aanwijzing dat het Kremlin zich voorbereidt op conflicten van grotere omvang.
De Noorse defensiechef, generaal Eirik Kristoffersen, waarschuwt. Tegen NRK zegt hij: ''In het ergste geval staan we tegenover een Rusland met gevechtservaren soldaten, een oorlogseconomie die op volle toeren draait, en dat sneller bij onze grenzen kan staan dan we ons hadden voorgesteld.''
Focus op de Oostzeeregio
Volgens betrokken bronnen zou een eventuele confrontatie tussen Rusland en de NAVO zich dan gaan concentreren rond het Oostzeegebied.
Daar bevinden Russische en NAVO-troepen zich geografisch dicht bij elkaar, wat de regio bijzonder gevoelig maakt voor spanningen.
Meerdere bronnen noemen de komende één tot drie jaar de meest risicovolle periode. In die fase zou Europa nog onvoldoende voorbereid kunnen zijn op een grootschalige militaire crisis.
Een Noordse inlichtingenchef zegt daarover tegen DR: ''Ze willen aanvallen op het gunstigste moment. Dat is niet per se het moment waarop zij er zelf het best op voorbereid zijn, maar het moment waarop hun tegenstander het minst voorbereid is.''
Binnen verschillende Europese veiligheidsdiensten leeft de zorg dat Rusland een strategisch voordeel zou kunnen zoeken zolang Europese defensiecapaciteiten nog in opbouw zijn.
Daarbij speelt ook de onzekerheid over de mate waarin Europa in de toekomst op Amerikaanse militaire steun kan blijven rekenen.
Meerdere fronten
De Deense NAVO-generaal-majoor Brian Nissen, die centraal staat in de documentaire Krigsplan Europa, benadrukt dat een eventueel conflict veel verder zou gaan dan traditionele gevechten op het slagveld.
''Het zal een oorlog zijn die zich in alle dimensies afspeelt: op land, in de lucht, op zee, in de ruimte en in cyberspace. Het zal gaan om een existentiële oorlog. En dus ook om de vraag of onze manier van leven en onze democratie kunnen overleven.''
Tegelijkertijd maken de bronnen duidelijk dat er geen aanwijzingen zijn dat Rusland al een definitief besluit heeft genomen om NAVO-landen aan te vallen.
Felle reactie uit Moskou
De Russische ambassadeur in Denemarken verwerpt de conclusies van het onderzoek. In een reactie aan DR schrijft Vladimir Barbin:
''De bewering dat Rusland in de nabije toekomst zal besluiten een of meer NAVO-landen aan te vallen, is een leugen.''
Barbin vindt dat dergelijke berichten bedoeld om onrust te veroorzaken onder Europese bevolkingen. ''Deze verzinsels zijn bedoeld om Europeanen te verwarren en bang te maken.''
De ambassadeur wijst juist naar de uitbreiding van de NAVO, militaire oefeningen en de plaatsing van langeafstandswapens als voorbeelden van wat hij ziet als toenemende druk op Rusland.
''Ons land heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat de toetreding van Zweden en Finland tot de NAVO zal leiden tot Russische militair-technische tegenmaatregelen om uitdagingen en bedreigingen voor onze nationale veiligheid het hoofd te bieden.''
Escalerende retoriek
Vanuit kringen rond president Vladimir Poetin klinken steeds scherpere uitlatingen richting het Westen. In een interview met DR zegt Poetin-adviseur Sergej Karaganov: ''De NAVO zou op de vuilnisbelt van de geschiedenis moeten worden gegooid.''
Hij voegt daaraan toe: ''Het is een kankergezwel dat de hele wereld in gevaar brengt. Ons geduld raakt op en dan zullen we escaleren.''
Internationale analisten signaleren daarnaast dat Russische functionarissen de afgelopen periode vaker kritiek hebben geuit op de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen.
Volgens deskundigen kan die retoriek bedoeld zijn om twijfel te zaaien over de geloofwaardigheid van de NAVO-verdedigingsgaranties en om een eventueel toekomstig conflict als een reactie op vermeende provocaties te presenteren.
Hoewel er geen concrete aanwijzingen zijn voor een op handen zijnde aanval, zien Noord-Europese veiligheidsdiensten de combinatie van militaire opbouw, organisatorische hervormingen alsmede alle toenemende spanningen als een ontwikkeling die nauwlettend gevolgd moet worden.