Als politieke plannen om het eigen risico in de zorgverzekering af te schaffen werkelijkheid worden, zullen Nederlanders de komende jaren flink dieper in de buidel moeten tasten. Volgens een analyse van vergelijkingssite Overstappen.nl kan de laagste maandpremie voor een basisverzekering in 2027 oplopen tot €202, een forse stijging ten opzichte van de huidige €141. Dat komt neer op een toename van €727 op jaarbasis in slechts twee jaar tijd.
In de verkiezingsprogramma’s van diverse partijen worden voorstellen gedaan om het eigen risico aanzienlijk te verlagen of zelfs volledig te schrappen. Overstappen.nl heeft berekend wat de financiële gevolgen zouden zijn als het eigen risico in 2026 wordt teruggebracht van €385 naar €165, en in 2027 helemaal wordt afgeschaft.
Voorstanders van het plan benadrukken dat het afschaffen van het eigen risico de drempel verlaagt om zorg te zoeken. Mensen zouden zich minder zorgen maken over hoge, onverwachte kosten, wat vooral gunstig is voor chronisch zieken en mensen met veel medische behoeften. Zij kunnen hiermee aanzienlijk besparen.
Tegenstanders waarschuwen echter voor negatieve effecten op de lange termijn. Het huidige eigen risico dient volgens hen als een belangrijke rem op onnodig zorggebruik.
Zonder deze financiële prikkel zou de vraag naar zorg kunnen toenemen, wat niet alleen de zorgkosten opdrijft, maar ook leidt tot langere wachttijden en een grotere belasting voor zorgmedewerkers.
Wie draait op voor de kosten?
Zorgdeskundige Jeremy Broekman van Overstappen.nl wijst erop dat de kern van het debat draait om de verdeling van de kosten. ''Het afschaffen van het eigen risico vergroot de solidariteit binnen het systeem, maar legt ook extra druk op de gezamenlijke financiële middelen.''
''En dat in een tijd waarin zorgkosten al stijgen door onder meer vergrijzing en dure behandelingen. Het maakt de houdbaarheid van het zorgstelsel tot een belangrijk politiek vraagstuk'', aldus Broekman.
Verschillende visies
Uit de partijprogramma’s blijkt dat er grote verschillen zijn in hoe politieke partijen met het eigen risico willen omgaan. Sommige pleiten voor volledige afschaffing, wat de toegankelijkheid vergroot, maar wel leidt tot aanzienlijk hogere premies. Andere partijen willen het eigen risico beperken per behandeling, om zorg voor patiënten betaalbaarder te maken zonder de premie fors te laten stijgen.
Er zijn ook plannen die verder gaan, zoals het omvormen van het huidige zorgverzekeringsstelsel tot een nationaal zorgfonds. In zo’n model zou de zorgpremie inkomensafhankelijk worden: mensen met lagere inkomens betalen dan minder, terwijl hogere inkomens meer bijdragen.
