Ernst Kuipers maakt schokkende coronablunder bekend

vrijdag, 22 mei 2026 om 22:50

Komende week gaat de parlementaire enquête omtrent de coronacrisis van start. Bewindspersonen zullen aan de tand worden gevoeld over de aanpak. Bij Nieuwsuur wijst Ernst Kuipers, de toenmalig minister van Volksgezondheid al op een gegeven, dat eerder ingrijpen 4.000 overlijdens had kunnen voorkomen...

De parlementaire enquête is geen 'tribunaal' zoals sommige mensen denken. Er worden onder andere onderzocht:

Waarom het kabinet bepaalde maatregelen heeft genomen (denk aan lockdowns en de avondklok).
Wat de gevolgen van deze maatregelen waren voor de samenleving.
Of de grondrechten van burgers hierbij goed zijn afgewogen.

Nieuwsuur is in de materie gedoken. Onderzoeksjournalist Milena Holdert volgde corona ook al tijdens de pandemie zelf, en zal de parlementaire enquête ook volgen.

Groepsimmuniteit

In het Verenigd Koninkrijk zijn ze inmiddels al twee enquêtes verder. In ons buurland zijn de conclusies over de aanpak tijdens de eerste coronagolf hard.

Tijdens de eerste enquête sprak de onderzoekscommissie van een 'fatalistische aanpak'. De Engelsen dachten dat het virus toch niet tegen te houden was. In plaats van testen en isoleren, accepteerden ze dat het virus in zekere mate rondging.

Engeland nam voornamelijk maatregelen tegen het volstromen van de ziekenhuizen. Een belangrijke aanname was toen dat deze aanpak zou leiden tot 'groepsimmuniteit'. Niet via een vaccin, maar via een infectie.

Dominic Cummings, politiek hoofdadviseur, stelt dat het idee was dat 60 of 70 procent van de mensen corona zou gaan krijgen. ''Waarom zou je al die mensen testen?''

Jaap van Dissel, de toenmalig hoofdadviseur corona, vertelde op 16 maart 2020 'veel overeenkomsten' te zien qua aanpak met het Verenigd Koninkrijk.

In Nederland liet men het virus ook gecontroleerd circuleren en lag de focus vooral op het voorkomen van ziekenhuisopnames.

Volgens voormalig ziekenhuisdirecteur Ernst Kuipers leidde dat vooral tot lange lockdowns. ''Het sturen op ziekenhuisopnames. Daarvan weten we sowieso: dat werkt niet.''

Toch is dat wel wat Nederland deed. Kuipers: ''Ja, maar dat werkt niet.''

Ook groepsimmuniteit speelde hier een rol. Mark Rutte kwam er zelf mee tijdens zijn speech in maart 2020.

''Wie het virus heeft gehad, is daarna meestal immuun. Hoe groter de groep die immuun is, hoe kleiner de kans dat het virus overspringt op kwetsbare ouderen en mensen met een zwakke gezondheid.''

''Met groepsimmuniteit bouw je als het ware een beschermende muur om hen heen'', aldus de oud-premier.

Kritiek

De WHO veegde de vloer hiermee aan. Maria van Kerkhove van de organisatie: ''Of je laat het virus zich verspreiden, of je doet het niet. Gecontroleerde verspreiding is niet mogelijk.''

''Met een gecontroleerde verspreiding, iets dat niet bestaat, laat je het toe dat mensen besmet raken.''

Onzin

Ernst Kuipers: ''Er werd gesproken over 60 procent van de bevolking. Dan hebben we groepsimuniteit. Als je dat uitsmeert over de tijd, en toen waren er gesprekken over zes maanden, tot na de zomer, dan praat je over een kleine 20.000 ziekenhuisopnames per maand.''

''Heel veel mensen in de zorg, waaronder ik, die dachten: dat is echt onzin.''

Volgens Kuipers, en nu wordt het belangrijk, wist Nederland al snel (na 128 vastgestelde besmettingen), dat het aantal infecties hard zou gaan stijgen.

De overheidadviseurs van het outbreak management team kwamen bijeen. Nieuwsuur heeft vertrouwelijke notulen ingezien.

Daarin staat dat er 'grote zorgen' waren over de provincie Noord-Brabant. De experts praten over een aantal maatregelen, zoals het afgelasten van evenementen. Die worden uiteindelijk niet doorgevoerd.

Mark Rutte zegt er dezelfde dag over: ''Er is geen reden om nationale evenementen te vermijden of af te gelasten.''

Maatregelen

Uiteindelijk besluiten 9 ziekenhuizen om uitvoerig zorgpersoneel te testen. De resultaten daarvan zijn schrikbarend en worden gedeeld met het Ministerie van Volksgezondheid.

Een dag later, op 11 maart 2020, roept de WHO corona uit tot pandemie. Op die dag kent Nederland al meer ziekenhuisopnames dan Denemarken.

Denemarken besluit zware maatregelen in te voeren, zoals het sluiten van scholen. De horeca wordt gevraagd om te sluiten.

In de twee dagen erna, op 12 en 13 maart, kondigen landen als Noorwegen, Belgie en ook Frankrijk, verschillende sluitingen aan.

Nederland gaat minder ver. Er komt een thuiswerkadvies. Publieke bijeenkomsten van 100 man worden afgelast.

4.000 doden

Uiteindelijk grijpt Nederland pas in op 15 maart. Scholen, sportclubs en horeca gaan dicht en de 1,5 meter afstand-maatregel gaat in.

Maar wat als Nederland, net als Denemarken, vier dagen eerder strenger had ingegrepen? Volgens Ernst Kuipers had dat een '4 keer lagere besmettingsgraad' betekend.

''Dus ook ziekenhuisopnames en sterfte. Dat gaat niet om 1 of 2 mensen. Het gaat om grote aantallen mensen. Duizenden mensen.''

Kuipers waagt zich aan een ruwe schatting. Hij denkt dat vier dagen eerder ingrijpen, 4.000 doden had kunnen voorkomen.